Гистерэктомия: Дастури мукаммал оид ба хориҷ кардани бачадон

Гистерэктомия яке аз амалиётҳои маъмултарини гинекологӣ дар ҷаҳон ба шумор меравад. Ҳар сол миллионҳо занон бинобар зарурати тиббӣ ё мушкилоти бемориҳои музмин ба ин ҷарроҳӣ рӯ меоранд. Омор нишон медиҳад, ки ҷарроҳии хориҷ кардани бачадон зиёда аз 32%-и тамоми амалиётҳои гинекологиро дар сатҳи ҷаҳонӣ ташкил медиҳад. Бо вуҷуди он ки ин амалиёт ҳаёти беморонро наҷот медиҳад ва аз патологияҳои вазнин пешгирӣ мекунад, мавзӯи хориҷ кардани бачадон ҳанӯз ҳам бо афсонаҳо ва тарсу ҳаросҳои зиёд иҳота шудааст. Ин мақола барои кӯмак ба онҳое, ки бо зарурати гистерэктомия рӯ ба рӯ шудаанд ва онҳое, ки аллакай ҷарроҳиро гузаштаанд, таҳия шудааст. Мо паҳлӯҳои тиббӣ, барқароршавии ҷисмонӣ ва эмотсионалӣ, тағйироти гормоналӣ ва мутобиқшавии психологиро муфассал баррасӣ мекунем.

Гистерэктомия чист ва кай таъйин карда мешавад?

Гистерэктомия — ин хориҷ кардани бачадон тавассути ҷарроҳӣ мебошад. Дар амалияи клиникӣ вобаста ба ҳаҷми бофтаҳои хориҷшуда якчанд намуди асосии гистерэктомия мавҷуд аст:

• Гистерэктомияи қисмӣ ё субтоталӣ: Резексияи бадани бачадон бо нигоҳ доштани гарданаки он ва дар сурати имкон, замимаҳо (тухмдонҳо ва найҳо)-ро дар бар мегирад.

• Гистерэктомияи тоталӣ: Хориҷ кардани бачадон ва гарданаки он. Тухмдонҳо ва найҳои бачадон одатан нигоҳ дошта мешаванд, магар ин ки нишондодҳои махсус барои хориҷ кардани онҳо вуҷуд надошта бошанд.

• Гистерэктомияи радикалӣ: Ҳангоми бемориҳои онкологӣ ва дигар бемориҳои вазнин гузаронида шуда, хориҷ кардани бачадонро ҳамроҳ бо тухмдонҳо, найҳо, гиреҳҳои лимфавии минтақавӣ ва бофтаҳои атроф дар бар мегирад.

Нишондодҳои асосии тиббӣ барои хориҷ кардани бачадон:

• Хориҷ кардан бинобар фиброидҳо (миома) дар ҳолатҳои гиреҳҳои калон ё хунравии шадид;

• Омосҳои бадсифати бачадон ё гарданаки он;

• Дардҳои музмин, ки бо равандҳои илтиҳобӣ вобастаанд ва боиси нороҳатии доимӣ мегарданд;

• Хориҷ кардан бинобар эндометриоз, вақте ки ҳама усулҳои дигари табобати консервативӣ натиҷа намедиҳанд;

• Хунравиҳои фаровон, такроршаванда ва ба ҳаёт таҳдидкунанда;

• Дигар ҳолатҳои шадиди патологӣ, ки дар онҳо усулҳои табобати консервативӣ имконнопазиранд.

Дар бисёр ҳолатҳо, гистерэктомия ягона усули ҳифзи саломатӣ ва пешгирии мушкилоти вазнин, аз ҷумла хатари аз даст додани хуни зиёд ё рушди омосҳои бадсифат мегардад.

Оқибатҳои гистерэктомия кадомҳоянд?

Дар давоми чанд сол пас аз гистерэктомия дар беморон метавонанд тағйироти зерини манфӣ рушд кунанд:

• Дардҳои нави коси хурд бо шиддати гуногун;

• Мушкилоти рӯда;

• Беихтиёр пешоб кардан;

• Тағйирёбии зичии устухонҳо (остеопороз);

• Афзоиши эҳтимоли атеросклероз ва гипертония;

• Пролапси (афтидани) маҳбал;

• Дилсардӣ, депрессия ва хастагии зуд;

• Мушкилоти эмотсионалӣ ва физиологӣ дар муносибат бо шарик ва паст шудани майли ҷинсӣ;

• Халалдоршавии эҳтимолии гардиши хун дар тухмдонҳо (агар нигоҳ дошта шуда бошанд) бинобар ҷароҳати рагҳо ҳангоми ҷарроҳӣ;

• Афзоиши хатари ихтилолоти муайяни дилу раг ва метаболикӣ.

Ин оқибатҳо аҳамияти назорати тиббии дарозмуддатро барои вокуниши саривақтӣ ва ислоҳи табобати ёрирасон таъкид мекунанд. Бо вуҷуди ин, бояд қайд кард, ки ин тағйирот дар ҳама беморон рух намедиҳанд ва бо назорати дуруст онҳоро идора кардан ё ҳатто комилан бартараф кардан мумкин аст.

Тағйироти бетараф ё мусбат иборатанд аз:

• Қатъ шудани ҳайз, ки инчунин гиперменорея (ҳайзи шадид) ва дисменорея (ҳайзи дарднок)-ро аз байн мебарад;

• Кам шудани хатари саратони эндометрий ва тухмдонҳо ба таври назаррас.

Барқароршавии пурра ва бозгашт ба ҳаёти муқаррарӣ вақт мегирад. Дар чанд ҳафтаи аввал беморон метавонанд нороҳатиҳоеро ба мисли заифӣ, камшавии энергия, паст шудани рӯҳия, хоболудӣ ва хастагӣ эҳсос кунанд. Ин як аксуламали муқаррарӣ аст, зеро бадан тамоми захираҳоро барои шифоёбӣ равона мекунад. Фаъолияти ҷисмонӣ қатъиян маҳдуд аст: бардоштани борҳои вазнин, машқҳои шадид ва нишастани тӯлонӣ манъ аст. Бозгашти тадриҷӣ ба ритми муқаррарӣ пас аз 4–6 ҳафта имконпазир аст.

Барқароршавӣ пас аз ҷарроҳии хориҷ кардани бачадон

Давраи аввали пас аз ҷарроҳӣ одатан 1–2 ҳафта давом мекунад. Мувофиқи таъйиноти пизишк, дард бо доруҳои зиддиилтиҳобии ғайристероидӣ (ДЗҒС) идора карда мешавад ва антибиотикҳо сироятҳои эҳтимолиро пешгирӣ мекунанд. Реҷаи хоб дар 24 соати аввал муҳим аст; ҳаракати мӯътадил аз рӯзи дуюм имконпазир аст, агар зиддинишондодҳо мавҷуд набошанд. Агар ҷарроҳӣ бо усули лапароскопӣ гузаронида шуда бошад, барқароршавӣ тақрибан 4–6 ҳафтаро мегирад. Барои лапаротомия (ҷарроҳии кушода) ин давра дарозтар буда, ба 6–8 ҳафта мерасад.

Гормонҳо пас аз гистерэктомия чӣ гуна тағйир меёбанд?

Агар тухмдонҳо нигоҳ дошта шаванд, тавлиди эстроген идома меёбад ва аз тағйироти шадиди гормоналӣ пешгирӣ мекунад. Аммо хориҷ кардани ҳамзамони бачадон ва тухмдонҳо ба "менопаузаи ҷарроҳӣ" оварда мерасонад, ки аксар вақт бо эҳсоси гармӣ, арақкунӣ, асабоният ва паст шудани майли ҷинсӣ ҳамроҳӣ мекунад. Назорати гормоналии пас аз ҷарроҳӣ муҳим аст. Ба беморон тавсия дода мешавад, ки мунтазам ба репродуктолог-эндокринолог барои супоридани таҳлилҳои гормоналӣ муроҷиат кунанд ва дар сурати зарурат Табобати Ивазкунандаи Гормоналӣ (ТИГ)-ро баррасӣ намоянд. Доруҳо вобаста ба синну сол, зиддинишондодҳо ва ҳолати умумии саломатӣ ба таври инфиродӣ интихоб карда мешаванд.

Ҳаёти маҳрам пас аз хориҷ кардани бачадон

Бозгашт ба фаъолияти ҷинсӣ пас аз 6–8 ҳафтаи ҷарроҳӣ имконпазир аст, ба шарте ки мушкилот вуҷуд надошта бошанд ва бофтаҳо комилан шифо ёфта бошанд. Ҳиссиёт ё майли ҷинсӣ одатан кам намешавад, агар тухмдонҳо нигоҳ дошта шуда бошанд. Дар ҳолатҳои дигар, ТИГ барои нигоҳ доштани тавозуни гормоналӣ ва назорати майли ҷинсӣ кӯмак мекунад. Баъзе занон тағйироти ҳиссиётро ҳангоми наздикӣ мушоҳида мекунанд. Аксар вақт ин ба омилҳои психологӣ ва тарси дард вобаста аст, на ба физиология. Муҳим аст, ки ба худ барои мутобиқшавӣ вақт диҳед ва нигарониҳоро бо пизишк, психолог ё сексолог муҳокима кунед.

Барқароршавии психологӣ

Барои бисёриҳо, ҷарроҳӣ ҳамчун аз даст додани қисми муҳими шахсияти онҳо қабул карда мешавад. Фишори иҷтимоӣ ва стереотипҳо дар бораи "занонагӣ" метавонанд изтиробро зиёд кунанд. Муҳим аст дар хотир дошта бошед: гистерэктомия — ин як амалиёти тиббӣ аст, на таърифи занонагии шумо. Шумо аз зан будан намемонед, зеро вазифаи репродуктивиро аз даст додаед.

Оё бордорӣ пас аз гистерэктомия имконпазир аст?

Ҳомиладорӣ пас аз хориҷ кардани бачадон имконнопазир аст, зеро узве, ки барои имплантатсия ва инкишофи ҷанин лозим аст, мавҷуд нест. Бо вуҷуди ин, модар шудан ҳанӯз ҳам имконпазир аст. Тибби муосир роҳҳои алтернативиро пешниҳод мекунад:

• Модари суррогатӣ: Имкон медиҳад, ки кӯдаки аз ҷиҳати генетикӣ наздик дошта бошед, агар тухмдонҳо нигоҳ дошта шуда бошанд ва камолоти тухмҳуҷайраҳо идома ёбад. ЭКО пунксияи фолликула, бордоркунӣ бо нутфаи шарик ва интиқоли ҷанин ба модари суррогатиро дар бар мегирад.

• Донории тухмҳуҷайра: Агар тухмдонҳо низ хориҷ шуда бошанд, ооситҳои донориро дар якҷоягӣ бо модари суррогатӣ истифода бурдан мумкин аст.

Пеш аз ҷарроҳӣ метавон аз криоконсерватсияи (ях кунонидани) ооситҳо ё ҷанинҳо гузашт. Ин варианти беҳтарин барои онҳое мебошад, ки мехоҳанд дертар фарзандони биологӣ дошта бошанд.

Афсонаҳо ва далелҳо дар бораи гистерэктомия

• "Ман дигар зан нахоҳам буд": Комилан нодуруст. Хориҷ кардани бачадон ба шахсияти ҷинсӣ ё хислатҳои шахсӣ таъсир намерасонад.

• "Ҳаёти ҷинсии ман ба охир мерасад": Пас аз шифоёбӣ вазифаи ҷинсӣ бармегардад ва ҳатто метавонад беҳтар шавад, зеро манбаи дард ё хунравӣ аз байн рафтааст.

• "Ман зуд пир мешавам": Агар тухмдонҳо нигоҳ дошта шаванд, гормонҳо мӯътадил мемонанд. Ҳатто бидуни онҳо, ТИГ-и муосир нишонаҳои менопаузаро самаранок назорат мекунад.

• "Ман вазни зиёд мегирам": Не. Ҳар гуна тағйироти ночизи вазн одатан ба бефаъолиятии муваққатӣ ё фишори психологӣ вобаста аст, ки онро бо парҳез ва фаъолият идора кардан мумкин аст.

• "Ман модар шуда наметавонам": Танҳо қисман дуруст аст. Шумо наметавонед кӯдакро дар батн парвариш кунед, аммо модари суррогатӣ ва ЭКО ин мушкилотро даҳсолаҳо боз ҳал кардаанд.

Хулоса

Гистерэктомия ҳаёти шуморо тағйир медиҳад, аммо сифати онро муайян намекунад. Бо барқароршавии дуруст, дастгирии психологӣ ва назорати тиббӣ, ҳаёти пурра ва фаъол комилан имконпазир аст. Маълумот, кӯмаки саривақтӣ ва муносибати нарм ба худ асосҳои саломатӣ ва сифати нави ҳаёт мебошанд. Ин мавод танҳо барои маълумот аст. Ҳангоми банақшагирии ҳомиладорӣ ё интихоби усулҳои табобат, ҳатман бо пизишки худ машварат кунед.